Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 252923
تعداد بازدید : 193

بخش از کارنامه و اندیشه‌های علی موحدیان عطار

نظریه ها و نوآوی ها

در اینجا فهرستی از عناوین برخی دیدگاه ها و یا یافته های مدیر این پایگاه است که می تواند به عنوان نظریه ها و یا نوآوری های وی نیز تلقی گردد. مطرح کردن این فهرست در اینجا می تواند این خاصیت را داشته باشد که همکارانی آنها را برای تحقیق برگزینند و یا زمینه هایی برای طرح آن در محافل علمی ایجاد گردد.

نظریه ها و نوآوری ها

آنچه در اینجا فهرست شده، عناوین برخی دیدگاه ها و یا یافته های مدیر این پایگاه است که می تواند به عنوان نظریه و یا نوآوری نیز مطرح گردد. تعدادی از این موارد بخت این را داشته است که به صورت مقاله، سخنرانی در نشست ها و همایش ها و یا در میان مطالب کتاب های بنده مطرح شده و در معرض نقد و ارزیابی اهل نظر قرار گیرد. برخی نیز به عنوان پایان نامه دکتری و ارشد با راهنمایی بنده انجام گرفته و یا در دست انجام است. برخی دیگر هم هنوز عرضه عمومی نشده است. مطرح کردن این فهرست در اینجا می تواند این خاصیت را داشته باشد که همکارانی آنها را برای تحقیق برگزینند و یا زمینه هایی برای طرح آن در محافل علمی ایجاد گردد.



1.      نظریه «انسان خاص»

بر اساس آنچه در بخش محدودیت ها و قابلیت های انسان از کتاب در باره انسان ۲ گفته شد به این نتیجه می رسیم که در دستگاه معرفتی قرآن و حدیث، برخی انسان ها در عین انسان بودن و در چارچوب انسانیت، محدودیت های بالفعل و عمومی انسان ها را کنار زده و به توانایی هایی فوق آنچه عموما دارند یا به طور اکتسابی می توانند به آن برسند، دست یافته اند. اما بنا به شواهد بسیار در قرآن و روایات، دانایی ها و توانایی های فوق عادی در انسان ها به یک گونه نیست: برخی برای همه علی الاصول قابل دستیابی است، مانند آنچه به ریاضت یا به واسطه علوم غریبه به دست می آورند؛ و برخی دیگر، موهبت و افاضه ای است که فقط به انسان های برگزیده، یعنی انبیا و اولیا می شود، مانند دانش های وحیانی و معجزات. بنابراین، دانایی ها و توانایی های فوق عادی انسان ها را باید به دو دسته کلی تقسیم کرد: توانایی ها و دانایی های اکتسابی و یا قابل دسترسی عموم؛ و توانایی ها و دانایی های غیر اکتسابی و یا غیر قابل دسترسی عموم. این تفکیک برای تاکید مجدد بر این حقیقت مهم است که انسان های دارای توانایی ها و دانایی های فوق عادی اکتسابی در منتهای نردبان توانایی ها و دانایی های قابل دستیابی برای انسان قرار ندارند، بلکه توانایی ها و دانایی هایی هست که بسی فراتر از اینها و دارای ماهیتی ویژه تر است؛ به گونه ای که جز انسان های خاص به آنها دسترسی ندارد.

اگر وجود چنین تمایزی را بپذریم، منطقا باید پذیرفت که داشتن این گونه دانایی ها و توانایی های خاص، مربوط به وجود ویژگی های خاصی در آن انسان هاست. اما این ویژگی های خاص، از چه عاملی ناشی می شود که فقط در ایشان منحصر است؟ مطابق شواهدی که در بخش ساحت های و جود انسان در کتاب «در باره انسان» ارائه و بررسی شده است، انبیا و اوصیای انبیا، همان انسا های خاصی اند که دانایی ها و توانایی های فوق عادی و فوق مادی خاصی را که دیگران از عهده آن برنمی آیند از خود نشان می دهند. بر پایه آیات و روایاتی که برخی از آنها را همان جا بررسی کردیم، این خصوصیت ناشی از یک تمایز انسان شناختی در ایشان است. پیامبران و اوصیای ایشان، علاوه بر دو جنبه روح حیات و روح ایمان، دارای روح قدسی نیز هستند، چیزی که در انسان های عادی و حتی انسان های دارای توانایی ها و دانایی های فوق عادی اکتسابی، نیست. بر اساس این شواهد، همین روح قدسی است که موجب دانایی ها و توانایی های فوق عادی در انبیا و اولیای ایشان می شود. .........

2.   سه بعدی بودن انسان: بر اساس این نظریه که در کتاب درباره انسان ۱ پایه های آن تبیین شده است، انسان برخلاف آنچه عموما از دیدگاه قرآن و روایات گزارش می کنند، دوبعدی نیست، بلکه در هر سه ساحت از ساحت های هستی (ماده و مثال و عقل) وجود داشته و کاملا و حقیقتا سه بعدی است.

3.   نظریة تنوع هدایت الاهی [این نظریه رقیبی برای انحصارگرایی دین از یک سو، و تکثرگرایی دینی یا همان پلورالیزم، از سوی دیگر بوده، و به برخی از شایع ترین پرسش ها در باره هدایت الاهی، نبوت و دیگر ادیان، پاسخ می دهد. موضوع این نظریه تا کنون چندین بار در نشست ها مطرح و مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.]

4.      مفهوم اسلام در قرآن (مفاهیم سه گانة اسلام، و نتایج این تفکیک مفهومی)  

5.      مفهوم احسان و نسبت آن با یقین (احسان، در جایگاه یک مقام معنوی، عبارت از «تقوای از روی یقین» است).

6.   اسلام فطری، و ضرورت اولویت دادن به آن در تبیین و تبلیغ اسلام (نظریه) [این فکرت خوشبختانه به عنوان پایان نامه دکتری، تحت راهنمای بنده و آقای دکتر فتح الله نجارزادگان در پردیس فارابی دانشگاه تهران، توسط آقای دکتر مجید دانیالی انجام گرفته و دفاع شده است. همچنین، بخشی از این فکرت به عنوان مقاله به همایش بین المللی اخلاق جهانی ارائه و به عنوان یکی از مقالات برتر برگزیده شده است.] 

7.      ضرورت بازنگری در اصول دین، و چگونگی آن (نوآوری)

8.      عرفان وحدت وجود نیست (نظریه) [این نظریه را در کتاب مفهوم عرفان، به روشنی و به تفصیل اثبات و تبیین کرده ام.]

9.   ساختار و جغرافیای مفهومی عرفان (کليت و ماهيت عرفان) (نوآوری) [این کار نیز در کتاب مفهوم عرفان صورت پذیرفته و برای نخستین بار ساختار کاملی از همه ابعاد و مولفه های عرفان تبیین و در نموداری به تصویر کشیده شده است.]

10. روش پازلی در تبیین مفاهیم اموری مانند عرفان، دین، هنر و فرهنگ (نظریه) [این نظریه را اگرچه هنوز جایی به تفصیل و مستقلا تبیین نکرده ام، اما عملا در کتاب مفهوم عرفان به عنوان روش به کار بسته ام. در همان جا توضیح مختصری نیز برای این روش ارائه شده است.]

11. راهی برای حل مسئله وجه مشترک در عرفان (نوآوری) [این یافته نیز که از رهآوردهای کتاب مفهوم عرفان است، در مقاله ای مستقل با عنوان «مسئله وجه مشترک در عرفان» به کار بسته شده و در مجله علمی ـ پژوهشی اندیشه دینی دانشگاه شیراز، در سال ۱۳۸۳ منتشر شده است.]

12. جوهرة عرفان (نگاهى پديدارشناسانه به كاربردهاى مفهومى عرفان) (نظریه) [این نظریه در حقیقت رهآورد اصلی کتاب مفهوم عرفان است. در این تحقیق نسبتا مفصل، با رویکردی پدیدارشناسانه به جست وجوی مولفه های جوهری عرفان برآمده و از این رهگذر جوهر جواهر و لب لباب عرفان را، که آن را از دیگر پدیده های مشابه متمایز می کند، برشناخته و معرفی کرده ام.]

13. آسیب شناسی ایمان از دیدگاه قرآن و روایات (نوآوری) [این نوآوری در کتاب «از شک تا یقین» منعکس است. در این آسیب شناسی برای نخستین بار، همه انواع شک و شک واره های اعتقادی (اموری ماننده وسوسه و یا دلنگرانی های مومنانه) از هم بازشناسی و تفکیک شده و ماهیت هرکدام، به اضافه راه برخورد یا معالجه آن، از درون قرآن و روایات، کشف و تبیین شده است.]

14.  حقیقت انسان، معنای او یا همان وجود علمی اوست (نظریه)

15.  ملاک ارزیابی انسان در آخرت، حقیقت یا معنای معدّلی اوست. (نظریه)

16.  اصول استفاده از ظواهر قرآن و روایات در معارف (نظریه)

17.  روح از جنس علم است. (نظریه)

18.  حقیقت ایمان و متعلق اصیل و اصلی آن «اطمینان کردن به دل» است. (نظریه)

19.  ارادی بودن ایمان (نظریه)

20.  جهانی بودن اندیشة منجی موعود (نظریه)

21.  جوهرة مهدویت « ظهور حق در زمین» است. (نظریه)

22.  دسته بندی ادیان (نوآوری)

23.  لایه لایه بودن دین (نظریه)

24.  ماهیت فطرت: فطرت انسانی از جنس حقیقت است.  (نظریه)

25.  مفهوم پنج وجهی «حق» در قرآن.

26.  طرح معرفی روشمند ادیان. (نوآوری)

27.  شیوه نامة فارسی نویسی کلمات و اصطلاحات سنسکریت. (نوآوری)

28.  رویکردی جدید در دین شناسی (شناسایی و تبیین مؤلفه های رویکرد بین رشته ای در دین پژوهی) (نوآوری)

29.  طرح شناسایی و تبیین موانع رشد و گسترش تشیع (نوآوری)

30.  مکتب در فرایند انکشاف (نظریه)

31.  نظریة تفکیکی در باب عیار عرفان و عرفانی (نظریه)

32.  پاسخ اسلام به نیاز عرفانی بشر (نظریه)

33.  شاخصه ها و مشخصه های رستگاری در نظر اسلام

34.  مفهوم تقوا «با حق بودن» یا «پروای حق داشتن» است.

35. نظریه نجات در اسلام: معضل انسان فاصله با حقیقت است؛ نجات انسان، حقانی شدن است؛ راه نجات انسان، تقوا یا پروای حقیقت داشتن یا همان با حق زیستن است. این راه از ایمان به حقیقت آغاز و با تقوا طی می شود تا انسان را در همه ابعاد وجود حقانی کند. همه این مراحل مستقیما با خود خدا محقق می شود و بدون او صرفا صورتی بی روح است.

36.  دین فطرت، مبنایی قرآنی برای همگرایی اصولی ادیان

37.  الاهیات حقیقت (نظریه)

38.  دهکدة آرام (نوآوری)

39.  رنگین کمان مکتب های مختلف در باب مسئلة کشف واقع (نوآوری)

40.  مسئله شناسی نظام باورها و اندیشه های ادیان و مکتب ها (نوآوری)

41.  ايمان گروي مبتنی بر شهود عقلانی (نظریه)

42.  استخارة دعایی: آموزه ای توحیدی و سنتی نبوی (نوآوری)

43.  ناسازگاری تناسخ باوری با انسان شناسی اسلامی (نوآوری)

44.  تباین ماهوی رجعت و تناسخ (نوآوری)

45.  هفت گام عملی در تهذیب اخلاق (نوآوری)

46.  ساحت ها ابعاد و جوهره تجربة عرفاني (نوآوری)

47.  معنای زندگی در بالاتر رفتن درجه زنده بودن است (آنچه زندگی را قابل درک، یعنی دارای هدفی ارزشمند و درخور احترام و افتخار می کند، این است که حیات واقعی انسان هر روز از روز پیش متعالی تر باشد، و این جز با ارتقای سطح حقیقت یا «معرفت تحققی» در انسان ممکن نیست.)

48.  رابطة مستقیم زنده بودن با حقیقت داشتن (نوآوری)

49. پدیدارشناسی دین، مبنایی برای همگرایی ادیان و مذاهب (جوهره معنوی ـ اخلاقی دین، مبنایی ضروری برای همگرایی ادیان) (نوآوری)

50.  آسیب شناسی آموزش دین (نوآوری)

51.  ملاک تدین و رستگاری (نوآوری)

52.  روح انسان و جود علمی اوست. (نظریه)

53.  ملاک اثبات حق، نیاز است، نه استعداد.

54.  حقوق بشر اسلامی مستخرج از ساحت های سه گانه وجود انسان.

ثبت شده توسط : آقای علی موحدیان عطار

نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :