Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 250028
تعداد بازدید : 62

خواب پیامبر و امامان

در باره خواب دیدن پیامبر و مراد از «من رئانی فقد رئانی»

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که خواب یکی از معصومان و اولیای خدا (علیهم السلام) را دیده باشید و از خود بپرسید آیا این خواب حقیقی بوده و من حقیقتا ایشان را دیده ام؟ از سویی، روایاتی از نبی مکرم (صلی الله علیه و آله) نقل شده است که در آنها این مضمون را می یابیم که فرموده اند: هرکس مرا در خواب ببیند، خود مرادیده است. از طرفی می دانیم برخی خواب ها صادق نیستند و حتی اگر در آنها یکی از اولیای خدا را هم دیده باشیم، نمی توانیم آن را صادق بدانیم. بنابراین پرسش این است که این حدیث به چه معناست و چه موقع می توان مطمئن شد که حقیقتا خود حضرات (ع) را در خواب دیده ایم؟ کوتاه نوشته ای که در زیر می خوانید، پاسخی است که به نظر نگارنده این سطور در این باره آمده است.

در باره خواب دیدن پیامبر و مراد از «من رئانی فقد رئانی»

علی موحدیان عطار
۱۳۹۷/۸/۳۰

در منابع روایی اسلامی روایاتی در باره خواب دیدن پیامبر و امامان هست که مضمون همه آنها این است که اگر کسی من (پیامبر) یا یکی از اوصیای من را در خواب ببیند، مرا دیده است و شیطان به صورت من یا یکی از اوصیای من بر کسی نمی تواند متمثل گردد. از جمله این روایت این است: «عن النبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم‏: من رءانى فقد رءانى فانّ‏ الشيطان لا يتشبّه بى‏» یعنی از پیامبر (که درود و سلام خدا بر او آل او باد) نقل شده است که فرمود: هرکس مرا (در خواب) دید، مرا دیده است؛ زیرا که شیطان به صورت من آشکار نمی شود. این روایت به لفظی شبیه به این و اندکی متفاوت در کتاب سلیم بن قیس نیز به این صورت آمده است:

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: مَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَقَدْ رَآنِي فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَتَمَثَّلُ‏ بِي‏ فِي نَوْمٍ وَ لَا يَقَظَةٍ وَ لَا بِأَحَدٍ مِنْ أَوْصِيَائِي إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ. (کتاب سلیم، ۲، ۸۲۳)

مسئله ای که در این باره مطرح می شود این است که می دانیم برخی خواب ها هست که در آنها پیامبر یا یکی از معصومان بر کسی آشکار می شوند اما یقینا نمی توان آن خواب ها را صحیح دانست؛ مثل اینکه پیامبر به کسی در خواب چیزی خلاف واقع یا خلاف شرع بگویند. از این رو علما و محققان، صرف نظر از اعتبار این روایات (که گویا عمدتا از منابع سنی نقل شده است) بحث و نظر زیادی در معنای و مراد از آن کرده اند. از جمله مرحوم خویی در منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه برای لزوم نقد و بررسی معنای این روایت به این حقیقت استدلال کرده است که دو فرد از دو مذهب مختلف ممکن است پیامبر (صلی الله علیه وآله) را در خواب ببینند که مطالبی موافق عقیده آنها و برخلاف عقاید مخالفان آنها گفته است؛ و از آنجا که این هردو خواب نمی تواند صحت داشته باشد، پس یقینا این طور نیست که هر کس پیامبر را در خواب دید، حقیقتا خود ایشان را دیده است؛ بنابراین، معنای روایات مذکور باید چیز دیگری باشد.(منهاج البراعه في شرح نهج البلاغ، ج‏13، ص: 314)

همان طور که یاد شد، علما در تبیین معنای این روایات وجوهی را ذکر کرده اند. اما وجهی که به ذهن راقم این سطور می رسد این است که این روایت به «رؤیت» ناظر است که دیدن شهودی و بی واسطه و بدون دخالت قوه مخیله است. پس اگر کسی با چنین وصفی پیامبر را «رؤیت » کند، چه در خواب و چه در مکاشفه، خود ایشان را دیده است. اما مسئله اینجاست که ممکن است کسی ایشان به جای رؤیت، تخیل و تصور کند. از قضا برخی از خواب ها و حتی مکاشفاتی که رخ می دهد از این دست است. در این گونه خواب ها و مکاشفات نقش قوه خیال موجب می شود که فرد آنچه را که خود می سازد ببیند. بدیهی است که این نوع خواب ها و مکاشفات نه رؤیت است، نه الزاما صحیح و نه منظور و مراد از آن روایات.

بنابراین، خواب ها و مکاشفاتی را که از پیامبر اکرم (ص) یا یکی از اوصیای ایشان (علیهم السلام) صورت می گیرد، باید به دو دسته کرد: یکی آنهایی که حقیقتا «رؤیت» بوده و مربوط به تجلی حقیقت از عالم بالا به قلب انسان است؛ و دیگری خواب ها و مکاشفاتی که محصول قوه خیال می باشد و ساخته و پرداخته ذهن و خیال خود فرد است. به این گونه، روایات مذکور فقط شامل خواب ها و مکاشفات نوع اول می شود که رؤیت حقیقی اند.

لازم به ذکر است که برای تشخیص و تمایز میان این دو نوع خواب و مکاشفه نشانه هایی است که بر اهلش پوشیده نیست؛ نشانه هایی نظیر اینکه خواب و مکاشفه حقیقی که در آن پیامبر یا یکی از اوصیای ایشان بر کسی وارد شوند، آثار معنوی بسیار قوی در روح او پدید می آورد که گاهی تا چندین روز باقی می ماند. بنابراین، کسانی که خود قدرت تشخیص و تمییز میان دو نوع خواب و مکاشفه را ندارند باید خواب و مکاشفه خویش را بر اهلش عرضه کنند تا معلوم کند که رؤیت حقیقی بوده یا خیالی و یا غیر آن.

ثبت شده توسط : آقای علی موحدیان عطار

نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :