Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 95110
تعداد بازدید : 2124

گفت‌وگوی ادیان

گفت وگوی اسلام و ادیان شرقی

طرح نامه زیر به پیشنهاد یکی از نهادها برای برگزاری مجموعه نشست هایی در خصوص گفت وگوی ادیان توسط مدیر این سایت نگاشته شد و احتمالا همه یا بخش هایی از آن اجرا شده است.

 

طرح نامة

گفت وگوي اسلام با اديان شرقي

علی موحدیان عطار

 مقدمه

در پی مطرح شدن و اهمیت یافتنِ موضوع گفت و گوی ادیان، و با توجه به اهمیت ادیان شرقی در این بین، و نظر به ابهاماتی که در بارة چگونگی گفتمان اسلام با ادیان شرقی وجود دارد، کاملاً ضرورت دارد تا پیش از هر اقدامی در این باره، از میزان ابهامات این راه بکاهیم و با طرحی حساب شده زمینه را برای کارهای اصولی و بنیادین در راستای این گفت وگو فراهم کنیم.

مهم ترین اقدامات در این راه عبارت است از: 1ـ تبيين مفهوم و مصاديق اديان شرقي، 2ـ ضرورت و اهداف گفت وگو، 3ـ روش ها و راه کارهاي کليِ نيل به اهداف، 4ـ اولويت هاي اديانِ طرف گفت وگو، و 5ـ زمينه ها و عرصه هاي اصليِ اين گفت وگو.

 

1) مفهوم اديان شرقي

1-1) مراد از «دين» در عبارت «ادیان شرقي»، آن چیزی است که در رشتة مطالعات اديان به عنوان دين تلقي مي گردد.

1-2)  در اين گفت وگو، فقط به ادياني نظر داريم که به نوعي نهادينه در جهان امروز حضور فعال و پوينده دارند. لذا دايرة اين گفت وگو شامل اديان زنده (پويا) خواهد بود.

1-3) ادیانی که بنا به سياست هاي کلي نظام، گفت وگو با آنها مشمول ملاحظات و محدوديت هاي خاص است، از شمول این طرح خارج است یا گفت وگو با آنها در چارچوب این ملاحظات صورت می گیرد.

1-4) مراد از «شرق» در تعبير بالا شرق جغرافيايي است، که به دليل عدم امکان تعيين دقيق محدودة آن، با ذکر مصاديق اديان شرقي به تبيين آن خواهيم پرداخت.

 

2) مصاديق اديان شرقي

از منظر و جايگاه اين طرح، مفهوم بالا به طور مشخص شامل اديان زير است:

2-1) آيين زرتشتي

2-2) آيين هندو

2-3) آيين سيک

2-4) آيين بودا

2-5) آيين جَينه

2-6) آيين کنفوسيوس

2-7) آيين دائو

2-8) آيين شين تو

 

3) ضرورت و اهداف گفت وگو با اديان شرقي

3-1) علاوه بر ضرورت کلي برقراري گفت وگو با اديان، اين بخش از اديان جهان به دلايل زير از اهميت ويژه اي در اين گفت وگو برخوردار است:

1) فراوانيِ جمعيت پيروان اديان شرقي (چيزي معادل نيمي از جمعيت جهان)، که اگر جمعيت کساني را که به نوعي تحت تأثير فرهنگي و معنويِ ادياني مانند آيين بودا و مکتب هاي هندويي اند را  بر اين بيفزاييم، از اين نيز به مراتب فراتر خواهد رفت،

2) اهميت روزافزوني که اين بخش از جهان در عصر حاضر پيدا کرده و مي کند،  

3) نزديکي جغرافيايي و فرهنگي با کشور ما،

4) اشتراک در برخي تهديدها، چالش ها، و اهداف معنوي

   بديهي است، برقراري گفت وگوي اصولي با اين بخش از اديان و فرهنگ هاي جهان مي تواند فرصت ها و امکانات مغتنمي را براي پيشبرد اهداف متعالي اسلام و جمهوري اسلامي ايران ايجاد کند.  

3-2) بنا بر اين، اهداف خاص گفت وگو با پيروان اديان شرقي عبارت خواهد بود از:

1) شناخت هرچه درست تر از اين اديان به منظور تنظيم ارتباطي واقع نگرانه تر، و برخوردي عالمانه با آنها و با پيام فکري و معنويِ اين اديان،

2) ايجاد فرصت هايي براي شناساندن اسلام و تشيعِ حقيقي در جوامع مربوط، و بهره برداري از فرصت ها و امکانات موجود براي تحقق هدف فوق،

3) تقويت جبهة دين و معنويت در مواجهه با تهديدهاي روزافزونِ جبهة متحدِ الحاد و مادي گرایی،  به ويژه عليه ارزش ها و سنّت هاي ديني و معنوي مشترک، از طريق همگرايي و همکنشي در تقويت مباني و ارزش هاي معنوي و ديني در جهان، از ميان بردنِ زمينه هاي اختلاف و درگيري، فراهم آوردن شرايط اتخاذ موضع مشترک در قبال رويدادها و اقدامات تهديدآميز عليه صلح، امنيت، عدالت، و معنويت.

4) ايجاد فرصت هايي براي نقد عالمانة یکدیگر، در جاي منازعات و مجادلات مبتني بر سوء فهم.

 

4) روش ها و راه کارها

برخي روش ها و راهکارهاي نيل به اهداف بالا عبارت است از:

4-1) اطلاع رسانيِ کامل و به موقع به مراکز دانشگاهي و پژوهشي کشور نسبت به رخدادهاي              ادياني و فرهنگي کشورهاي مربوط،

4-2) ايجاد زمينة شرکتِ تخصصي، فعال و مؤثر اساتيد و پژوهشگران صاحب صلاحيت کشور در همايش ها، نشست ها و ديگر زمينه هاي گفت و گو،

4-3) ايجاد NGO ها، کرسي ها، و رشته هاي دانشگاهيِ مطالعات اسلام و ديگر اديان (مثلاً NGO ي مطالعات اسلامي ـ هندويي در هند)،

4-4) برپاييِ همايش ها، نشست ها، و فرصت هاي مشابه، براي گفت وگوي اسلام و اديان شرقي،

4-5) اتخاذ موضع اصولي، عالمانه، و متناسب با اهداف کلي گفت وگو با اديان شرق، در خصوص رويدادهاي مربوط،

4-6) به تصويب رساندنِ قطع نامه ها، بيانيه ها، يا تفاهم نامه هايي در مجامع بين المللي، در خصوص دغدغه هاي مشترک.

 

5) اولويت ها

نظر به محدوديت منابع و امکانات، و با توجه به اجتناب ناپذير بودنِ مرحله بندي در برخي برنامه ها و فعاليت ها، ضروری است که در برقراري گفت وگو با اديان شرقي اولويت هايي ملاک عمل قرار گيرد. اين اولويت ها به شرح زير پيشنهاد مي گردد:

     5-1) فراوانيِ جمعيت،

     5-2) ارتباط تاريخي و فرهنگي با اسلام و ايران،

5-3) ميزان حضور و فعاليت در عرصه هاي فرهنگي و سياسي بين المللي،

5-4) ميزان وجود فرصت ها و زمينه ها براي برقراري گفت وگو در جوامع مربوط،

 

6) عرصه ها

مهم ترين زمينه هاي گفت وگوي اسلام با اديان شرقي در سه محور زير است:

الف) موضوعات دینی (قابل مقايسه در اسلام و اديان شرقي)

شامل موضوعاتي مانند:

1)    فلسفه، عرفان، و الهيات

2)    انواع دين ورزي و زندگي معنوي

3)    اخلاق

4)    تربيت ديني و معنوي

5)    آداب و آيين ها

6)    احکام و تکاليف

7)    مناسک و عبادات

8)    مباحث پديدارشناسانه در باب جوهرة اديان

9)    متون مقدس و کلاسيک

10)  شخصيت هاي ديني و معنوي قابل مقايسه،

ب) موضوعات فرهنگي و اجتماعي

شامل موضوعاتي مانند:

1)    تأثيرات متقابل اجتماعي و فرهنگي

2)    جريانات، انديشه ها، و شخصيت هاي تقريبي

3)    شخصيت ها وجريانات فعال در عرصة گفت و گوي اسلام با پيروان هر يک از اديان

4)    روابط مسلمانان با پيروان ديگر اديان (گذشته، حال، و آينده)

·      آسيب شناسي

·      نمونه هاي مثبت و سازنده

·      زمينه هاي همگرايي و واگرايي

·      مسلمانان در جوامع ديگر

5)    تهديدها و چالش هاي مشترک

6)    ديدگاه ديني هر يک در بارة ديگري

·      ديدگاه هاي سنّتي

·      ديدگاه هاي نوگرايانه

7)    مطالعات اسلامي در کشورهاي شرقي

8)    مطالعات اديان شرقي در ميان مسلمانان

ج) موضوعات خاص، مانند:

نحوة تعامل و واكنش در قبال چالش ها و اقتضائات جديد، مانند مسئلة حقوق بشر، جنسیت (gender) و رویکردهای جدید به موضوع زن و مرد، دین و تمایلات و نیازهای جنسی (sexuality)، دین و خانوده و پارادایم های جدید در تشکیل زندگی مشترک، دين و علم، دین و عقل، دین و پدیدة عرفی شدن و عرفی گرایی (secularism)، دين و هنر، دین و موضوع جهاني شدن (globalization) و جهانی گرایی (globalism)، دین و موضوع معنويت و اخلاق جهاني و اخلاق بشردوستانه، پديدة جلاي وطن ديني (diaspora) و پدیدة دورَگی یا پیوندی شدن دینی (hybridity)، دين و محيط زيست، دین و موضوع صلح جهاني، خشونت و مدارا، بنیادگرایی دینی، دین و نژاد و قومیت، نقد تاريخي دين، نظريه هاي پايان تاريخ و آيندة بشريت، پلوراليزم ديني، همزیستی با ديگر اديان، ادیان و موضوع الحاد و بی دینی، ادیان و سیاست، و ....

ثبت شده توسط : آقای علی موحدیان عطار

نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :