Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 268651
تعداد بازدید : 687

طرحی برای عبور خانواده‌ها از شرایط اقتصاد کرونایی

پویش برکه های به هم پیوسته: طرحی برای عبور خانواده ها از شرایط اقتصاد کرونایی

به نام خداوند بخشنده مهربان

پویش «برکه های به هم پیوسته»

علی موحدیان عطار

۱۶ فروردین ۱۳۹۹

شرایط بحرانی اقتصادی در وضعیت کرونایی

شرایط فراگیری ویروس کرونا، علاوه بر تحمیل خسارت های جانی به جامعه بشری، سبب شده است که بیش از ۴۰ درصد از اقتصاد کشورهای درگیر تعطیل شود و یا در آستانه تعطیلی قرار گیرد. صندوق بین المللی پول خبر از عمیق ترین ركود جهانى در ۸۰ سال گذشته داده است.[1] در این شرایط بسیاری از مردم در این کشورها منبع درآمد خود را از دست داده اند یا به زودی از دست می دهند.[2] به گزارش سازمان جهانی کار، انتظار می رود همه گیری ویروس کرونا باعث از دست رفتن ۶/۷ درصد ساعات کاری در نیمه دوم سال میلادی جاری شود و این امر مساوی با از دست رفتن شغل ١٩٥میلیون نیروی کاری است که به طور تمام وقت کار می کنند.[3] به گزارش ایلنا و به نقل از بلومبرگ، سازمان بین المللی کار نسبت به اخراج تقریباً ۲۵ میلیون نفر در صورت عدم کنترل این ویروس هشدار داده است، تعدیل نیرو در کشورها از اتریش تا ایالات متحده نشان دهنده عمیق ترین رکود اقتصادی از زمان صلح از دهه ۱۹۳۰ است. در ایران، که از قبل هم به سبب تحریم و عوامل دیگر تحت فشار رکود و تورم بوده است، این بحران معیشتی شاید شدیدتر هم باشد.

متأسفانه در روزهای اخیر، کارگران بسیاری به دفاتر انجمن های صنفی مراجعه و درخواست حقوق بیکاری ناخواسته می کنند. این مشاهدات از آن حکایت می کند که با شیوع کرونا، بیش از ۵۰ تا ۶۰ درصد کارگران ساختمانی در برخی استان های بحران زده بیکار شده اند و این بی کاری محدود به این چند روز عید نیز نخواهد بود. در واقع بسیاری از صاحبکارها به کارمندان و کارگران خود صریحا یا تلویحا گفته اند که تا دو ماه یا سه ماه دیگر، تعطلیم و شما بروید و هر زمان اوضاع مثل سابق شد، برگردید![4]

بنابراین، شمار زیادی از کارمندان بخش خصوصی و کارگران فصلی و خدماتی، از جمله کارگران پمپ بنزین ها، هتل ها، رستوران ها، مغازه ها، مراکز تفریحی و حتی مغازه داران، رانندگان، صیادان و ... درآمدهای خود را در این روزها از دست داده و یا می دهند و به زودی منابع مالی ذخیره آنها ـ اگر اصلا ذخیره ای داشته باشند ـ تمام می شود. این یعنی بحران و یعنی فلاکت یک خانواده از هر چهار خانواده.

ناتوانی دولت و حکومت از تأمین زندگی بحران زده ها

در چنین شرایطی، دولت ها و حکومت ها حتی اگر هم بخواهند، نمی توانند همه مردم بحران زده را، که ممکن است تا ۴۰ درصد مردم را شامل شود، از این بحران نجات دهند. بنابراین، راه حل این مشکل تنها در دست خود مردم است.

از طرفی، تجربه تاریخی ملت ها نشان داده است که هرکجا خود مردم به فکر خود بوده اند، توانسته اند از بحران ها خارج شوند و کاری را از پیش ببرند؛ و هرکجا به امید دولت ها و حکومت ها نشسته اند، ناکام و درمانده شده اند.

ناکارآمدی روش های معمول در دفع این معضل

ممکن است ما نیز مانند بسیاری از مدیران و سیاست گذاران، نخستین و تنها راه حلی که برای این نوع مشکلات و دیگر مسایل معیشتی به نظرمان می رسد این باشد که برای آسیب دیدگان از بحران، یارانه و سبد معیشتی تعریف و تصویب کنیم. اگرچه این نوع اقدامات بی اثر نیست، اما به هیچ وجه کافی و حتی بی تبعات منفی نیست. باید بدانیم که روش هایی مانند وام بانکی، یارانه نقدی و جنسی، سبد معیشتی و حتی وام بلاعوض گاه وبی گاه نمی تواند مردم را از بحران بی درآمدی نجات دهد؛ چرا که اولا، این کمک ها معمولا تداوم نداشته و گاه هست و گاه نیست؛ ثانیا، این کمک ها حتی اگر هم تداوم داشته باشد، اصلا کافی نیست؛ و ثالثا، این روش ها امنیت خاطر ایجاد نمی کند، در حالی که استرس، نگرانی از آینده و آسیب روانی ناشی از آن، از خود بحران خسارتبارتر است؛ رابعا، این روش ها با عزت نفس انسان ها در تضاد است و برخی از مردم آبرومند هرگز حاضر نیستند از این روش ها استفاده کنند، ...

از طرفی، روش صندوق های قرض الحسنه خانوادگی و صنفی هم در این مورد ناکارآمد است؛ زیرا معمولا منابع کمی دارد و در این صندوق ها همواره افراد زیادی در نوبت برنده شدن در قرعه کشی اند و خانواده بحران زده یقینا نمی تواند معطل چنین اتفاقی بمانند. علاوه بر این، از این روش فقط یک بار می شود در طول چند سال بهره گرفت. و این را نیز نمی توان نادیده انگاشت که این روش نیز با عزت نفس مردم کم یابیش در تضاد است.

چاره کار: به هم پیوستن برکه ها

به یقین خواهید پرسید: پس چاره کار چیست؟ همان طور که از حقایق پیش گفته باید معلوم شده باشد، چاره هرچه هست، در پویش مردمی خودجوش است. این البته چیز تازه ای نیست، بلکه همان عمل به دستورات دین و عقل سلیم است که البته به شکلی خاص و مشخص مطرح می شود.

همان طور که می دانید، ادیان بزرگ و از جمله اسلام عزیز، دستوراتی در خصوص فقرزدایی و نوع دوستی و اهتمام به امور هم نوعان و تعاون در کارهای نیک دارند که در عرف دینی از آنها با عنوان زکات، خمس، صدقات، خیرات و ... یاد می کنند. پویش «برکه های به هم پیوسته» استفاده از همین راهکارها، اما به نوعی خاص و متناسب با اوضاع کنونی و نیز شئون انسانی است. 

روش کار در پویش مردمی «برکه های به هم پیوسته»

همه می دانیم که، جامعه انسانی متشکل از خانواده هاست. هر خانواده نیز معمولا متشکل از پدر، مادر و فرزندان است. اما، یک خانواده خود عضو خانواده بزرگ تری است که به آن «فامیل» می گویند. البته فامیل ممکن است از چندین خانواده دور و نزدیک تشکیل شده باشد. اما هسته یا لایه اولیه فامیل معمولا متشکل از چنین مجموعه ای است: یک خانه و خانواده پدری (یعنی پدربزرگ و مادربزرگ، که ممکن است در قید حیات باشند و یا از دنیا رفته باشند)؛ تعدادی خانواده به وجود آمده از فرزندان آنها (دختران و پسرانی که خود اکنون پا به سن گذاشته و الان ممکن است دارای فرزند و گاه نوه باشند)؛ فرزندان آنها که ممکن است در خانه باشند و یا ازدواج کرده و خود تشکیل خانواده داده باشند.

این هسته اصلی و لایه اولیه فامیل است که در عرف ما به آن «فامیل نزدیک یا درجه یک» می گویند. در این پویش، ما به همین شبکه و شبکه های مشابه آن (مراد از مشابه را توضیح خواهیم داد) کار داریم و فعلا به لایه های بعدی و شبکه های دیگری که در کل فامیل هست، یعنی فامیل درجه دو و خانواده های آنان، کاری نداریم.

اگر بخواهیم ملموس تر توضیح دهیم، برای مثال، شبکه فامیلی درجه یک من که حدود ۵۰ سال سن دارم و دارای فرزندانی هستم، متشکل از تعدای خانواده است که عبارتند از: ۱ـ خانواده پدر و مادرم (که می شوند بزرگ و مادربزرگ بچه های من)؛ ۲ـ خانواده خودم، که شامل خودم، همسرم می شود؛ ۳ـ خانواده های سه فرزند دیگرم، که ازدواج کرده اند؛ ۴ـ خانواده های برادران و خواهرانم (که عموها و عمه های فرزندانم می شوند)؛ ۵ـ و بالأخره، خانواده های فرزندان آنها.

حالا فرض کنید پدر و مادر من چهار فرزند پسر و دختر داشته اند: و فرض می کنیم که همه آن چهار فرزند، ازدواج کرده و هر کدام دارای فرزندانی باشند که آنها هم ازدواج کرده اند. بر پایه این فرض، ما تا اینجا پنج تک خانواده داریم: ۱ـ خانواده پدرم، ۲ـ خانواده من، ۳ـ خانواده برادرم، ۴ـ خانواده خواهر بزرگترم، ۵ـ خانواده خواهر کوچک ترم. حالا بیاید فرض کنیم که من و برادر و خواهرانم نیز هرکدام دارای سه فرزند باشیم که همگی ازواج کرده و خانواده مستقل خود را تشکیل داده اند. به این ترتیب، مجموع خانواده های فرزندان من و فرزندان برادر و خواهران من نیز می شوند ۱۲ خانواده، که با احتساب پنج خانوداده اولیه، ما در این نمونه فامیلی فرضی دارای با ۱۷ خانواده هستیم. البته تعداد به هیچ وجه در اینجا مورد نظر نیست؛ فقط مهم این بود که ما یک فامیل درجه با چندین خانواده را تصور کنیم و از این تصویر برای توضیحات بعدی بهره ببریم.

آنچه روشن است این است که هر خانواده در این فامیل فرضی و یا هر گروه مشابهی، معمولا برای خود درآمد و منبع مالی مستقلی دارد که در شرایط عادی، با همان منابع مالی خود ـ چه کم باشد و چه زیاد ـ می سازد و زندگی می کند و بجز در موارد خاص، نیازمند کمک دیگران نمی شود. اما، در شرایط بحرانی، برخی از این خانواده ها ممکن است منابع مالی خود را به کلی از دست داده باشند یا در آینده بدهند. حال اگر مطابق آنچه گفته شد، ۴۰ درصد اقتصاد کشور تعطیل شده باشد، بایستی از این فامیل فرضی نیز یک، دو، سه و یا حتی پنج خانواده، منابع مالی خود را از دست داده باشند. در حالی که، بقیه منابع مالی شان مانند قبل برقرار است و یا حتی به دلیل شغلی که دارند، درآمد آنها بیشتر و یا تا حدودی کمتر شده باشد، اما به هر حال، باقی است.

این وضعیت بدون شک، یک وضعیت خاص است و اگر فامیل فرضی من در این وضعیت از حال هم خبر نداشته باشند و یا نسبت به آن بی تفاوت باشند، آثار و تبعات بسیار بد اخروی و حتی دنیوی را باید انتظار بکشند. اما خبر خوب اینکه، وجود همین شبکه فامیلی، بهترین سرمایه و امکان را برای مدیریت این بحران و رفع مشکلات ناشی از آن، در اختیار ما می گذارد.

چگونه؟ برای اینکه منظورم را بهتر توضیح دهم، یک تمثیل می آورم: تعدادی برکه کوچک و بزرگ را در نظر بگیرید که در هرکدام از آنها تعدای ماهی زندگی می کنند. در شرایط عادی یا شرایطی که ترسالی حاکم است، هرکدام از این برکه ها با منابع آبی که دارند، کم یا بیش پر می شوند و ماهی های درون آنها زندگی خوبی را سر می کنند. اما در شرایط خشک سالی، تعدای از این برکه ها آب خود را از دست می دهند و رو به خشک شدن می گذارند. آشکار است که در این روند، ماهی های داخل این برکه ها سرنوشت بسیار غمباری را خواهند داشت. اما فقط آنها نیستند که در این روند هستی خود را از دست می دهند، بلکه این سرنوشت ممکن است تا روزهای آینده برای بقیه برکه های کوچک هم پیش بیاید و علاوه بر آن، فساد و گند لاشه ماهی های برکه های خشک شده، دیگر برکه های پرآب و حیات درون آن را هم دستخوش فساد و آلودگی و مخاطره کند.

این درست وضعیت شبکه فامیلی فرضی ما در شرایط بحران است. اگر خدای ناکرده تعدادی از تک خانواده های درون فامیل ما (یا همان برکه های کوچک) در این شرایط منابع مالی خود را از دست داده و دچار فلاکت شوند و ما نفهمیم و یا نسبت به آن بی تفاوت باشیم، آثار و تبعات آن گریبانگیر همه فامیل ما خواهد شد؛ با این تفاوت که، ما داریم در باره یک جامعه انسانی حرف می زنیم و بر خلافت تمثیل برکه ها، آثار و تبعات چنین اتفاقی در جامعه انسانی فراتر از این دنیا و مناسبات آن است و بلکه به عالم آخرت و حیات جاودان انسان ها هم سرایت می کند؛ چرا که انسان ها در قبال یکدیگر مسئولند و قطعا بی خبری و یا بی تفاوتی آنها هم نسبت به هم و بویژه اقوام و خویشان درجه یک، گناهی نابخشودنی خواهد بود.

اما چاره ای که گفتیم: اگر در تمثیل برکه ها فرض کنیم آن ماهی ها نقب یا کانال کوچکی به برکه های مجاور بزنند، تا آب از برکه هایی که منبع آبی آنها برقرار است، در دیگر برکه ها جریان یابد، هرگز هیچ برکه کوچکی خشک نمی شود و هیچ ماهی ای نمی میرد.

تا اینجا باید فلسفه و مراد و منظور از عنوان «برکه های به هم پیوسته» برای شما معلوم شده باشد. اما ممکن است بپرسید در شبکه فامیلی فرضی ما این نقب یا کانال چگونه باید ایجاد شود؟ در پاسخ باید بگوییم که نکته مهم و اصلی این پویش دقیقا همین جاست. مهم این است که این نقب و یا پیوستگی چگونه ایجاد شود که بیشترین تأثیر را با کمترین اثر منفی داشته باشد. این پویش در واقع پیشنهادی مشخص در باره همین پرسش است.

پیشنهاد پویش «برکه های به هم پیوسته» این است که هر شبکه فامیلی یک حساب مشترک در بانک ایجاد کنند. مراد از این حساب مشترک، حسابی است که همه اعضای فامیل (البته مراد، افراد اصلی هر خانواده است) بتوانند به طور مستقل از آن حساب برداشت کرده یا به آن واریز کنند. برای این منظور، می توان یک حساب متمرکز باز کرد و نام کاربری و رمز آن را به همه اعضای اصلی فامیل (مثلا در فامیل فرضی من، به پدر یا مادرم، خود من، برادران و خواهرانم، فرزندان ازدواج کرده من و فرزندان ازدواج کرده برادران و خواهرانم) داد. سپس، همه اعضای فامیل یا آن تعداد از اعضا که منابع مالی آنها خوب و برقرار است، متعهد شوند که آن حساب را یک شارژ اولیه بکنند. مقدار این شارژ بستگی به توان مالی آن فامیل و اعضایش دارد، اما مثلا در شبکه فامیلی من، که یک خانواده معمولی و متوسط ایرانی اند، این مبلغ می تواند از ۱۵ تا ۵۰ میلیون باشد.

تا اینجا بخش عمده راه برای تحقق «برکه های به هم پیوسته» طی شده است. اما کار بعدی این است که پس از شارژ اولیه صندوق، به همه اعضای اصلی فامیل اجازه داده شود که هرگاه دچار تنگنای مالی اضطراری شدند، بدون آنکه به کسی اطلاع دهند و یا از کسی اجازه بگیرند، مخفیانه و آزادانه به این حساب مراجعه و از آن به اندازه ای که نیاز ضروری و فوری آنها را برآورده کند، برداشت کنند؛ و سپس، هر زمان که منابع مالی آنها برقرار شد و یا پولی به دستشان رسید، آن را برگردنند؛ همین.

به این گونه، درست انگار که همه آن برکه های کوچک با کانال های باریکی به هم وصل شده باشند، دیگر خطر خشک شدن و نابودی ماهی های درون این برکه ها متفی خواهد بود و آب حیات و آسودگی خاطر برای همه ماهی های «برکه های به هم پیوسته» به طور دائم جریان خواهد داشت. به این صورت، هیچ یک از خانواده های عضو این شبکه فامیلی دچار بی چارگی و فلاکت نمی شود و مهم تر اینکه نگران چنین وضعیتی هم نخواهد بود؛ زیرا می داند اگر زمانی تلاش هایش برای تأمیل مالی خانواده خود به جایی نرسید و دچار بی پولی شدید شد، جایی هست که بدون منت و شرمساری، از آن تا زمان مقتضی، نیاز ضروری خود را رفع کند.

البته، همان طور که باید دانسته باشید، پیش فرض این روش این است که دسترسی به این صندوق به صورت مخفی و بدون اطلاع همدیگر باشد. این سبب می شود که آبروی اعضا حفظ شود و راز آنها از همدیگر پنهان بماند. اما، اگر در فامیلی این کار به دلایلی ممکن یا مورد پسند نباشد، می شود این صندوق را در اختیار یکی از بزرگ ترهای فامیل که حکم رازدار و سنگ صبور را برای همه دارد، مثلا پدربزرگ یا مادربزرگ، نهاد تا اعضا در صورت نیاز، به او مراجعه کنند و او بدون اینکه راز افراد را به دیگری بگوید، حساب و کتاب کار را داشته باشد.

یک پرسش دیگر باقی می ماند، و آن اینکه اگر منابع مالی این صندوق تمام شد، چه باید کرد؟ روشن است، تا زمانی که بحران باقی است و برخی اعضا منابع مالی خود را از دست داده اند، این صندوق باید توسط دیگر اعضایی که منابع مالی شان برقرار و مناسب است، شارژ شود.

امتیازات و ویژگی های «برکه های به هم پیوسته»

نیازی به ذکر نیست که این کار یکی از مصادیق عالی از کار خیر است و نباید در آن به خاطر برخی احتمالات یا تردید ها و شک ها کنار گذاشت و یا در چنین موردی تنگ نظری و حسابگری کرد. بنابراین، حتی اگر بر فرض، یکی با برخی از اعضای فامیل، بدون نیاز ضروری، از این صندوق برداشت کنند و یا بعد از توانایی مالی، بدهی خود به این صندوق مشترک را برنگردانند، نباید آن را چندان مهم دانست و به این خاطر از این کار خیر سر باز زد و منصرف شد؛ زیرا به یقین، ضرر این فرض، بسیار کمتر از ضررهای مادی و معنوی ناشی از بی خبری یا بی تفاوتی نسبت به فلاکت برخی از اعضای فامیل و یا تحقیر و سرشکستگی آنهاست.

از طرفی، کسانی که در این کار خیر از جیب مایه می گذارند و یا به تنهایی و بدون چشمداشت از سرمایه خود خرج می کند، نباید از این کار خود احساس ضرر یا فریب خوردگی کنند؛ زیرا، علاوه بر جبران اُخروی و اجر بی پایان الاهی، خیر این کار در نهایت به خود او و خانواده شان می رسد و یا دست کم از تبعات و خسارت ها و خطراتی که در صورت بی خبری و یا بی تفاوتی نسبت به بروز فلاکت برای دیگر اعضای فامیل، گریبانگیر همه خواهد شد، مصون می مانند.

بد نیست یادآوری کنیم که این روش مصداق عمل کردن به چندین دستور بزرگ و اساسی دین است:

این کار مصداق بارزی از قرض الحسنه و نیز اعانه و یا صدقه است و بلکه بهترین نوع صدقه به شمار می آید؛ زیرا اولا، مخفیانه است و می دانیم که قرض و صدقه پنهانی بهتر از آشکار است؛ ثانیا، با مراعات عزت نفس صدقه گیرنده همراه است و چنانکه می دانبم، دین تا حد زیادی بر مراعات عزت نفس و آبروی افراد تأکید می کند؛ و ثالثا، با رعایت اصل الأقرب و فالأقرب (یعنی اولویت دادن به نزدیکان) انجام می گیرد، که به فرموده پیامبر گرامی اسلام, مصداق صدقه در اصل همین است که با مراعات اولویت انجام گیرد و دادن صدقه به دیگران، در حالی که خویشاوندی بدان محتاج باشد، اصلا مورد ندارد.[5]

علاوه بر اینها، این روش مصداق صله رحم، به بهترین شکل آن و نیز مصداق تعاون در کار خیر نیز هست؛ و می دانیم که در دین اسلام به صله رحم و در قرآن کریم به تعاون و همکاری در کارهای خیر دستور داده شده است («وَتَعاوَنوا عَلَى البِرِّ وَالتَّقوى» یعنی، و در نیکی و تقوا با هم همیاری کنید. سوره مائده، آیه ۲)

و باز علاوه بر اینها، این کار موجب قرار گرفتن در زمره متقین است؛ زیرا قرآن قرار دادن حقی برای سائل و محروم در مال خویش را از نشانه های اهل تقوا برشمرده  و فرموده است: «وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ؛ و در دارایی های ایشان (یعنی اهل تقوا) حقی هم برای درخواست کننده و محروم هست. (سوره ذاریات، آیه ۱۹). به این گونه، با این کار، ما خود را داخل در این گروه رستگاران خواهیم کرد.

و بلأخره، با این روش، همه اعضای فامیل موفق می شوند به وظیفه انسانی و دینی بسیار مهم خود، یعنی انسان بودن، عمل کنند و پیش وجدان خود آسوده و از از دعای خیر دیگران بهره مند شوند.

گسترش شبکه «برکه های به هم پیوسته»

چنان که می دانیم، هر عضو از اعضای یک فامیل، به طور معمول و طبیعی در فامیل دیگری نیز به عنوان داماد یا عروس، عضو است. بنابراین، در صورت فراگیر شدن پویش «برکه های به هم پیوسته،» هر خانواده می تواند به منابع مالی دیگری بجز فامیل اصلی خود، دسترسی داشته و به آن اعانه تقدیم کند و یا از آن اعانه بگیرد. به این گونه، حتی اگر صندوق مشترک یک فامیل پر و بلااستفاده بماند و یا بعکس، تکاپوی همه نیازهای ضروری آنها را ندهد، اعضای آن می توانند به صندوق های مشترک دیگر فامیل های پیوسته نیز کمک کنند و یا از آن بهره ببرند.

علاوه بر این، پویش «برکه های به هم پیوسته» فقط منحصر به جمع های فامیلی نیست و بلکه میان دوستان بسیار صمیمی و برادران ایمانی نیز چنین مناسبات خوب و زیبایی می تواند ـ و بلکه باید ـ برقرار باشد. به این گونه، چنین اقدامی می تواند فراگیر شود و منحصر در فامیلی خاص یا حتی در میان اقوام و خویشاوندان نماند و تبدیل به یک خصیصه و ویژگی ملی گردد و حتی به دیگر ملل جهان نیز توسعه یابد.

سخن آخر

بیایید تا وقت باقیست و آب حیات برکه هایمان خشک نشده، در عمل و در تبلیغ به پویش «برکه های به هم پیوسته» بپیوندیم و در این اقدام خداپسندانه و عاقلانه و انسانی پیش قدم شویم. بیایید، برای رضای خدا و نجات خود و خویشان و دوستان مان با شرکت در پویشی که دقیقا باید اکنون به راه بیفتد، پیشتاز باشیم. پویش «برکه های به هم پیوسته.»

برای دیدن یک گزارش تصویری از این طرح به لینک زیر مراجعه کنید:



https://www.aparat.com/v/5TQtA



[1] https://farsi.euronews.com/2020/04/09/.

[2] منبع خبر: https://www.ilna.news/fa/tiny/news-894352.

[3] https://www.bbc.com/persian/world-52222787.

[4] منبع خبر: https://www.ilna.news/fa/tiny/news-881255 ؛ https://www.asriran.com/fa/news/719835/؛ و https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/01/04/2229154/.

[5] برای آگاهی از اسناد این نقل قول می توانید به روایات مربوط به صدقه در کتب روایی، از جمله به کتاب شریف من لا يحضره الفقيه، ترجمه بلاغی و غفاریجلد 2، صفحه ۳۷۶، مراجعه کنید. متن عربی روایت چنین است: «وَ قَالَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: «لاَ صَدَقَةَ وَ ذُو رَحِمٍ مُحْتَاجٌ»، یعنی تا خویشاوندی محتاج است، صدقه معنا ندارد. این روایت و دیگر روایات این باب تلویحا فهمیده می شود که کمک به خویشاوند، حق اصلی و طبیعی اوست، نه آنکه صدقه باشد.

ثبت شده توسط : آقای علی موحدیان عطار

نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :